ماده ۹۰ و ۹۲ قانون کار به زبان ساده

دو ماده از قانون کار، ستون فقرات معاینات طب کار در ایران هستند و بسیاری از کارفرمایان تفاوت آنها را دقیق نمی‌دانند.

ماده ۹۰ به معاینات پیش از استخدام مربوط است. هدف آن سنجش تناسب فرد با شرایط شغل مورد نظر است؛ یعنی پاسخ به این پرسش که آیا وضعیت سلامت این فرد اجازه می‌دهد در این شغل خاص و با عوامل زیان‌آور مشخص آن کار کند. نکته کلیدی این است که این معاینه «رد کردن افراد بیمار» نیست، بلکه تطبیق فرد با شغل و ثبت وضعیت پایه سلامت اوست؛ همان وضعیت پایه که سال‌ها بعد مبنای تشخیص بیماری شغلی می‌شود.

ماده ۹۲ به معاینات ادواری مربوط است و کارفرما را مکلف می‌کند سلامت شاغلین را حداقل سالی یک‌بار پایش کند. در مشاغل با مواجهه شدید، فواصل کوتاه‌تر توصیه می‌شود. خروجی این معاینه، کارنامه سلامت شغلی است که در آن نظریه پزشک طب کار درباره ادامه کار، محدودیت‌ها یا لزوم جابه‌جایی شغلی درج می‌شود.

نوع آزمون‌ها به عوامل زیان‌آور شغل بستگی دارد، نه به سلیقه: مواجهه با صدا یعنی ادیومتری، گرد و غبار و بخارات یعنی اسپیرومتری، مشاغل حساس بینایی یعنی اپتومتری، و مواجهه با مواد شیمیایی یعنی پایش بیولوژیک با آزمایش خون یا ادرار.

برای کارفرما، نگهداری مستندات این معاینات اهمیت قانونی دارد: در صورت بروز اختلاف یا ادعای بیماری شغلی، پرونده سلامت کامل و پیوسته مهم‌ترین مدرک است.